گفتگو با سید مصطفی محقق داماد درباره سنت فقهی آیت... بروجردی: 

"مرحوم آیت... بروجردی معتقد بودند، فقه از همان ابتدا بر خلاف تصور عده ای از علما به صورت سماع نبوده و به نقل حدیث از معصومین خلاصه نمی شد. امامان شیعه از یاران و شاگردان خود تنها نقل حدیث و روایت طلب نمی کردند و آنها را به تحقیق و تعقل نیز فرا می خواندند و بر این اساس استنباط بر اساس آیات و سنت بسیار توصیه شده است. به همین دلیل مرحوم بروجردی اعتقاد داشتند شاگردان بارزی در این دوران تربیت شدند که با توجه به روش های محکم و کارآمدی که از امامان معصوم آموخته بودند، تفقه می کردند و تنها ناقل حدیث نبودند، حتی بنا به اعتراف بسیاری از منابع این شاگردان در سایر علوم همچون علوم ریاضی، شیمی و نجوم نیز ورود پیدا کرده بودند و معنای واقعی تفقه را دریافته بودند. معنایی که در قرآن در سوره براءة آمده؛ «وما کان المؤمنون لینفروا کافة فلولا نفر من کل فرقة منهم طائفة لیتفقهوا فى الدین ولینذروا قومهم إذا رجعوا إلیهم لعلهم یحذرون» مشخص است در این جا تفقه به معنای حفظ چند حدیث و روایت نیست و مراد عالم بودن و فکر کردن است. سیره امامان شیعه نیز همین بود.

به عنوان نمونه وقتی عبدالاعلی مولی آل سام از امام صادق (ع) می پرسد تکلیف مسح پای من چه می شود، وقتی که من زمین خورده ام و ناخن پایم شکسته و مرهم گذاشته ام؟ امام در پاسخ می فرمایند برای چه از من می پرسی؟ خودت تفقه کن. او پرسید چگونه تفقه کنم؟ امام گفتند: رجوع کن به قرآن یعرف هذا وامثاله من کتاب الله. [این مورد و امثال آن از کتاب خدا؛ قرآن معلوم می شود.]

عبدالاعلی باز پرسیده بود در کجای قرآن چنین حکمی هست؟ امام صادق هم خاطر نشان کرده بودند که در آیه آخر سوره حج که می گوید: «وما جعل علیکم فی الدین من حرج» از خود این آیه استنباط کن حکم خودت را... [کافی3 / 33 وتهذیب الاحکام، باب صفة الوضوء و الفرض منه، ح 27.]"

 http://broujerdi.org/content/view/1560/5/

 

آیات:

9:122 وما کان المؤمنون لینفروا کافة فلولا نفر من کل فرقة منهم طائفةلیتفقهوا فى الدین ولینذروا قومهم إذا رجعوا إلیهم لعلهم یحذرون

 هنگامی که مؤمنان بسیج می شوند، نباید همگی آنها بروند. عده کمی از هر گروه باید بسیج شوند تا وقت خود را صرف مطالعه دین کنند. بنابراین، هنگامی که آنها بازمی گردند، می توانند دانش را به مردمشان انتقال دهند، باشد که از نظر دینی آگاه باشند. 

22:78 وجهدوا فى الله حق جهاده هو اجتبىکم وما جعل علیکم فى الدین من حرج ملة أبیکم إبرهیم هو سمىکم المسلمین من قبل وفى هذا لیکون الرسول شهیدا علیکم وتکونوا شهداء على الناس فأقیموا الصلوة وءاتوا الزکوة واعتصموا بالله هو مولىکم فنعم المولى ونعم النصیر

در راه خدا آنچنان که باید، کوشش کنید. او شما را انتخاب کرده است و در تکالیف دینتان هیچ گونه سختی برای شما قرار نداده است- دین پدرتان ابراهیم. اوست که در اصل شما را "تسلیم شدگان" نامید. پس، رسول شاهدی باشد در میان شما و شما شاهدی باشید در میان مردم. بنابراین، نمازها (ارتباط با خدا) را بر پا دارید و زکات (انفاق واجب) را بدهید و به خدا متوسل شوید؛ اوست مولای شما، بهترین مولا و بهترین پشتیبان.